SEPETİNİZ BOŞ
HEMEN ALIŞVERİŞE BAŞLA
Elektrik Ark Patlamasında Eller Neden İlk Yaralanan Bölgedir? (Saha Gerçekleri ve Fiziksel Nedenler)
Elektrik Ark Patlamasında Eller Neden İlk Yaralanan Bölgedir?
Saha Gerçekleri ve Fiziksel Nedenler
Elektrik ark patlaması (arc flash) kazalarının en çarpıcı tarafı şudur: Patlama bir saniyeden kısa sürer, ancak bıraktığı iz yıllarca kalabilir.
Elektrik ark patlamalarında ellerin çoğu zaman ilk yaralanan bölge olması şanssızlık değildir. Bu durum fizik, çalışma ergonomisi ve saha alışkanlıklarının birleştiği öngörülebilir bir sonuçtur.
Elektrik Ark Patlaması Riskinin Ölçülmesi: Olay Enerjisi ve Elektrik Ark Sınırı Nedir?
Elektrik ark patlaması risk yönetiminde kritik kavram olay enerjisi (incident energy)'dir. Bu değer, belirli bir çalışma mesafesinde birim alana düşen ısı enerjisini ifade eder ve genellikle cal/cm² olarak belirtilir.
Elektrik ark sınırı (arc flash boundary) bu değere göre tanımlanır ve bu sınırın içinde çalışan personelin uygun ark dayanımlı (arc rated) koruma kullanması gerekir.
Çalışma Pozisyonu ve El Maruziyeti
Elektrik ark patlaması olaylarının büyük kısmının bakım, arıza giderme ve ölçüm sırasında gerçekleşmesi tesadüf değildir.
NIOSH saha analizlerine göre:
Çalışma sırasında pano kapağı açılır, ölçüm yapılır, bağlantıya uzanılır. Bu hareketlerin tamamında ark kaynağına en yakın uzuv eldir. Refleks olarak geri çekilse bile, ark oluşum süresi insan refleks süresinden daha kısadır.
Elektrik Ark Enerjisinin Yayılma Mekanizması
Elektrik ark patlaması sırasında enerji tek bir mekanizma ile aktarılmaz. Maruziyet üç temel fiziksel etki ile oluşur:
Radyant Isı (Işınım)
Yüksek Sıcaklıklı Gaz Akışı
Erimiş Metal Parçacıkları ve Plazma Etkisi
Yaralanma İstatistikleri
Elektrik ark patlaması yaralanmaları çoğunlukla termal yanık şeklindedir ve en sık etkilenen bölgeler:
| Bölge | Risk Seviyesi |
|---|---|
| El ve parmaklar | En yüksek — ~%45 (NIOSH) |
| Göz ve yüz | Yüksek |
| Bilek ve önkol | Yüksek |
Bu oran mekanik olarak anlaşılabilir:
- Çalışma mesafesi en kısa olan uzuv eldir
- Ark oluştuğunda enerji en yakın yüzeye ulaşır
- Refleks süresi ark oluşum süresinden daha uzundur
Elektrik Ark Patlaması Çoğu Zaman Ölüm Değil, İş Gücü Kaybı Üretir
Uluslararası iş kazası verileri, elektrik ark patlaması olaylarının çoğunlukla ölümle değil uzun süreli iş gücü kaybıyla sonuçlandığını göstermektedir.
El yanıkları küçük alanlı olsa bile:
- Kavrama gücünü azaltabilir
- İnce motor becerileri etkileyebilir
- Uzun süreli rehabilitasyon gerektirebilir
Eldiven Performansı: Ark Dayanımı Neden Ayrı Bir Konudur?
Sahada en sık yapılan hatalardan biri elektriksel izolasyon ile elektrik ark patlamasına karşı korumanın aynı şey olduğunun düşünülmesidir.
Oysa iki farklı risk vardır:
1. Elektriksel Temas / Şok Riski
- İzolasyon – voltaj sınıfı
2. Ark Patlaması Kaynaklı Termal Risk
- Arc rating
Bu nedenle bir eldiven:
- Elektriksel olarak yalıtkan olabilir ancak ark dayanımlı olmayabilir
- Ya da ark dayanımlı olabilir fakat elektriksel izolasyon sağlamayabilir
Temel kavramlar:
ATPV
Malzemenin ikinci derece yanık oluşturma ihtimalinin %50 olduğu olay enerjisi seviyesidir.
EBT50
Malzemenin %50 olasılıkla fiziksel olarak açıldığı veya delindiği enerji seviyesidir.
Ark Sınırı
Çalışan kişinin ciltte ikinci derece yanık oluşma riskinin başladığı mesafeyi ifade eder.
Sahada Uygulanabilir 2 Soru Kuralı
Eldiven seçimini karmaşık hale getirmek yerine iki temel soruya indirgemek mümkündür:
Şok / temas riski var mı?
Varsa izolasyon sınıfı belirleyicidir.
Ark patlaması riski var mı? Olay enerjisi kaç cal/cm²?
Varsa ark dayanımlı (arc rated) koruma gerekir.
Sonuç: Eller Neden İlk Hedef?
Saha verileri açık bir tablo gösterir:
- Elektrik ark patlaması olaylarının çoğu rutin iş sırasında oluşur
- Ark kaynağına en yakın uzuv eldir
- El yaralanmaları oran olarak en yüksek gruptadır
- Çoğu vakada birden fazla bölge etkilenir
Yani ellerin ilk yaralanan bölge olması tesadüf değil, işin geometrisidir.
Bu nedenle el koruması yalnızca "ısıya dayanıklı" olmakla sınırlı değildir. Ark dayanımı test edilmiş olması ve elektriksel şok riskinden ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Elektrik Ark Patlaması Riskine Karşı El Koruması Nasıl Seçilmelidir?
Elektrik ark patlaması riskinin bulunduğu çalışmalarda kullanılan eldivenlerin yalnızca elektriksel izolasyon sağlaması yeterli değildir. Eldivenin, maruz kalınabilecek olay enerjisi seviyesine uygun ark dayanımına (arc rated performans) sahip olması gerekir.
Elektrik ark patlamasına karşı kullanılan eldivenlerin test yöntemleri, ark dayanım değerleri ve saha kullanımına uygunluğu hakkında detaylı teknik bilgiyi buradan inceleyebilirsiniz:
Ark Flaş Korumasında Doğru Eldiven Seçimi
Ark dayanımı test edilmiş, profesyonel saha kullanımına uygun eldiven çözümlerini inceleyin.
Arsafe Ark Koruyucu Eldiven Detayları →Kategoriler
Müşteri Hizmetleri
Kurumsal
YENİ HİKAYELER VE KİŞİSEL TEKLİFLER İÇİN KAYDOLUN
Kaydoldunuz
Toptan Satış
Kurumsal müşterilerimize özel fiyatlar, stok avantajları ve hızlı tedarik çözümleri sunuyoruz.
Toplu alımlar ve özel teklifler için bizimle iletişime geçin.
YASAL BİLGİLENDİRME
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında T.C. Ticaret Bakanlığı ETBİS'e kayıtlıdır.
